Kripa dhe ndikimi i saj nė shėndetin tonė
Shkruar nga Fexhrie Kaēiu
Enesi, r.a., ka treguar se i Dėrguari i Allahut, s.a.v.s., ka thėnė: Kripa ėshtė njėra nga mėlmesat e juaja mė tė mira.
Pra, nga kjo kuptojmė se shumica e ushqimeve nuk janė tė ekuilibruara nėse nuk pėrmbajnė kripė.
Nė njė hadith tjetėr, i Dėrguari i Allahut, s.a.v.s., ka thėnė: Me siguri do tė vijė dita kur ju (besimtarė) do tė jeni nė mesin e njerėzve si kripa nė ushqim, kurse asgjė mė mirė se kripa nuk e ekuilibron ushqimin.
Abdullah bin Omeri, r.a., ka thėnė: Allahu i Gjithėfuqishėm ka lėshuar nga qiejt katėr bekime: hekurin, zjarrin, ujin dhe kripėn.
Kripa ėshtė e domosdoshme pėr mirėmbajtjen e procesit jetėsor. Kripa ėshtė substancė themelore ushqyese dhe pėrdoret si mėlmesė e gjellėve dhe si konservues. Kripa e pėrplotėson sasinė e jodit nė ushqim, prandaj e pengon zhvillimin e gushės.
Kripa ndihmon zbrazjen, zbėrthimin e ushqimit tė fortė, transmetimin e substancave ushqyese, tharjen e lagėshtisė sė dendur, forcimin e strukturės, ruajtjen e trupit dhe ndihmon nė pengimin e prishjes dhe tė helmimit tė substancave tė caktuara.
Kripa ndihmon nė pengimin e formimit tė dregėzave dhe tė tė thatėve dhe kontrollon ekcemin e lėkurės. Shpėrlarja e gojės me tretėsirė kripe pengon prishjen e dhėmbėve, forcon mishin e dhėmbėve, shėron plagėzat nė gojė, zvogėlon pezmatimet nė gojė, etj.
Ngrėnia e tepėrt e kripės mund tė shkaktojė grumbullimin dhe mbetjen e lėngjeve dhe mund tė ndihmojė hipertensionin qė ėshtė ērregullim i qarkullimit.
Hulumtimet shkencore bashkėkohore tregojnė se ne marrim rreth 10-20 gr. kripė nė ditė, ndėrsa trupi i njeriut ka nevojė pėr 1-2 gram. Prandaj, ėshtė mė se e nevojshme zvogėlimi i dozės sė kripės nė ushqim. Hulumtimet kanė konstatuar se popujt qė konsumojnė sasi mė tė vogla tė kripės rrallėherė sėmuren nga tensioni i lartė i gjakut.
Ka disa lloje tė ushqimeve ku fshihet kripa, siē janė: patatet (pomfriti), ushqimi i konservuar, djathi, salca, peshku, mishi i thatė, turshitė, etj.
Njė mungesė e vogėl e kripės mund tė shkaktojė lodhje, dobėsi dhe mungesėn e vėmendjes. Por, nėse konsumohet sasi e konsiderueshme e frutave dhe perimeve, trupi do tė furnizohet me sasi tė mjaftueshme tė mineraleve, duke pėrfshirė kėtu edhe natriumin dhe klorin, ndėrsa ėshtė e ditur se kripa e kuzhinės nuk ėshtė gjė tjetėr por natrium dhe klor.
Mungesa mė e madhe e kripės mund tė shkaktojė krizė sėmundjeje, komė ose edhe vdekjen.