Fjalėt e Allahut .xh.sh
"Thuaju besimtareve t'i mbrojnė shikimet e tyre (prej harameve) dhe tė ruajnė trupin e tyre (nga imoraliteti), si dhe tė mos i zbulojnė stolitė (zinetin) e tyre, pos asaj qė duket, le tė vejnė ferexhenė e tyre mbi gjithė trupin e tyre dhe tė mos i zbulojnė stolitė (zinetin) e tyre pėrveē para bashkėshortėve tė tyre...(En-Nur.31.).
Komentimi i ajetit
Thotė Ibn-Kethiri:Allahu.xh.sh. i urdhėron besimtaret qė tė dallohen nga grat siq ishin nė kohėn e xhahilijetit dhe mos tė bėjnė sikurse mushriket.Fjalėt e Allahut.xh.sh.: , tė mos zbulojnė stolit e tyre pėrveē atyre qė janė tė dukshme,:do tė thotė asgjė nga trupi mos tju tregohet tė huajve ,pėrveq asaj qė ėshtė e pamundur tė fshehėt ,e kjo sipas interpretimit tė Ibn-Mesudit janė rrobet dhe mbulesat e poshtme qė i kanė bartur arabėt
Mendimi i Ibn-Mesudit ėshtė edhe i Hasan el-Basrit,Ibn-Sirin,Ebul-Xhevza,Ibrahim en-Nehei dhe tė tjerėve.(Tefsir i kuranit adhim:,6/46).Komenti e Ibn-Mesudit sipas asaj pėrveē atyre qė janė tė dukshmejanė rrobet qė nuk mund tė fshihen,e ka shėnuar Ibn-Xherir et-Taberi dhe i ka dy senede (zingjir tė transmetuesve). Nė senedin e parė ėshtė Junusi,Ibn-Vehb,Ebu-Isak,Ebul-Ahves dhe Ibn-Masudi. Edhe njėri edhe tjetri janė me zingjir tė lartė tė transmetusve tė besueshėm tek dijetarėt e haditheve. Dikush do tė pyet e qka ėshtė me mendimin e Ibn-Abbasit sipas tė cilit fjalėt e Allahut.xh.sh.pėrveē atyre qė janė tė dukshme,do tė thotė fytyra dhe duart?Si ti bashkojm kėto dy mendime jo tė njėjta.
Mendimi qė transmetohet nga Ibn-Abbasi nuk ėshtė e shėnuar me sened tė vėrtet pėr shkak se nė senedin e tij dy transmetues janė tė dobėt.: Ahmed ibn-Abdulxhebbar dhe Abdullah ibn-Muslim ibn-Hurmuz el-Mekki.
Ka thėnė Dhehebi:Ahmed ibn-Abdulxhebar e ka transmetuar nga Ebu-Bekr ibn Ajjasha dhe gjenerata e tij,disa dijetar hadithin e kanė karakterizu si interpretim tė dobėt.Ka thėnė Ibn-Adijj: E kamė gjetur se dijetarėt janė tė njė mendimi rreth kėtij transmetuesi tė dobėt , jo pėr arsye se hadithet e tija janė munker (tė kėqinjė),por pėr shkak se nuk i ka taku ata qė e kanė transmetuar.Ka thėnė Mettini Ai ka ditur tė shpikė hadithe.Ka thėnė Ebu-Hatim:Si transmetues i haditheve nuk ka qenė i fortė(Midhanul-itidal,1/112.,113.).Ka thėnė hafiz Ibn-Haxheri:Ėshtė fjala pėr transmetues tė dobėt..Ndėrsa sa i pėrket transmetuesit tė dytė ,Abdullah ibn-Muslim ibn-Mekka,tė dobėt e kanė karakterizu Jahja ibn-Mein, Ibnul-Medini,Nesai dhe hafiz Ibni-Haxheri.(Midhantul-itidal,2/503.;Takribu-tehdhib,1/405.).o tė thotė nuk ka barazime nė mes transmetimeve tė dobėta dhe atyre tė besueshme.-punojmė me tė mirat e ti lėmė transmetimet e dobėta.
Sheik Mustaf el-Adevi thotė,pasi qė i ka dhėnė tė gjitha transmetimet e dobėta nga Ibn-Abbasi ka thėnė :Nuk kemi pasur sukses tė gjejmė ,nė librat qė janė para nesh ,asnjė transmetim tė besueshėm nė tė cilėn ndonjėri nga sahabėt e ka komentu pėrveē atyre qė janė tė dukshme, janė fytyra dhe duart.(El-hixhab ediletul-muxhibin ve shebehul-muhalifin,fq.37.). Nėse e marrim parasysh se komentimi nga Ibn-Abbasi ėshtė i besueshėm ,Sheiku-islamit Ibn-Tejmijje ka bėrė njė bashkim fenomenal ndėrmjet atij dhe komentimit tė Ibn-Masudit:Nė realitet Allahu.xh.sh. i ka ndarė bukurit nė dy lloje: tė jashtme dhe tė mbrendshme (tė fshehura). I ka lejuar gruas qė bukurit e jashtme tė ia tregoj personave tė cilėt nuk i ka mahrrem, ndėrsa bukurit e mbrendshme bashkėshortit tė saj dhe tė afėrmėve (mahrrem-personave me tė cilėt nuk i lejohet tė martohet.) Para shpalljes sė ajetit ku urdhėrohet hixhabi,gratė kanė dal pa xhilbab,ashtu qė burrat e huaj kanė mundur tua shohin fytyrėn dhe duart. Atėher ka qenė e lejuar qė ti zbulojn fytyrat dhe duart,ndėrsa burrat kanė mundur ti shikojn.
Kur Allahu.xh.sh.shpalli: O Pejgamber! Thuaju bashkėshorteve tua, bijave tua dhe bashkėshorteve tė besimtarėve ta lėshojnė xhilbabin (ferexhenė) e tyre mbi gjithė trupin e tyre
(El-Ahzab,59.), i Dėrguari i Allahut .s.a.s. i ka larguar gratė e veta nga shikimet e burrave tė huaj. Kjo ka qenė nė kohėn kur Pejgamberi ėshtė martuar me Zejnebe bint-Xhash,(r.a.) tė cilėn e ka mbėshtjellur , nė atė mėnyrė qė mos ta lejoj Enesin ta shoh.
Kur i Dėrguari i Allahut.s.a.v.s.nga plaqka e luftės e ka zgjedh Safijje bint-Hujejjin,sahabėt kanė thėnė: Nėse e mbulon nga shikimet do tė thotė se e ka marrė pėr grua, nėnė e besimtarėve,e nėse kėtė nuk e bėnė atėher dotė thotė e ka marrė si robėreshė. Do tė thotė Allahu.xh.sh.ka urdhėru qė kur tė flisni me gra tė ketė nė mes perde, dhe i ka urdhėru gratė dhe vajzat e Pejgamberit.a.s., dhe gratė e besimtarėve qė ti veshin xhilbabėt:Xhilbabi ėshtė mbulesė,tė cilėn Ibn-Masudi dhe tė tjerėt e kanė quajtur rida,qė nė fjali tė thjeshtė do tė thotė idhar-mbules e madhe qė gruaja e mbulon kokėn dhe pjesėt e tjera tė trupit. Abide es-Selmani dhe tė tjerėt thonė qė gruaja duhet ta lėshoj njė pjesė tė xhilbabit nga koka nė fytyrė dhe mos tė tregoj asgjė pėrveq njėrit sy. I ngjajshėm ėshtė edhe nikabi (mbules e fytyrės qė ka vrima pėr sy.) Gratė nė kohėn e Pejgamberit.s.a.s.kanė vėnė nikab ,ku e vėrtetojnė fjalėt e Pejgamberit.s.a.s.,:Gruaja kur ėshtė nė ihram mos ta vejė nikabin dhe dorėzat.Me urdhėrin e xhilbabit ,mbulimit tė fytyrės ose mbulimin me nikab,fytyra dhe duart bėhen bukuri tė cilat gruaja nuk guxon ti zbuloj para tė huajve, prej atėherė kanė mundur tė shohin vetėm rrobet e jashtme tė gruas. Pėrfundojm se Ibni-Mesudi e ka pėrmendur rregullėn e fundit ndėrsa Ibni-Abbasi rregullėn e fillimit.(Mexhmuul-fetva,22/110.).
_________________